Mô tả cảm giác khó gọi tên

Có những cảm giác không có từ nào vừa. Vẫn có cách nói về chúng mà người nghe hiểu được.

Không có từ nào đúng thì nói sao

• Mô tả vòng quanh nó
• Nó giống cái gì
• Nó không giống cái gì
• Và nó làm bạn phải làm gì
• Ba hướng đó gộp lại thường đủ để người nghe hình dung

Và hướng thứ hai rất hữu ích mà ít ai nghĩ tới.

Nói là khó chịu trong người có được không

• Được, nhưng nên nói thêm
• Thêm vị trí
• Thêm thời điểm
• Và việc bạn phải dừng làm vì nó
• Là đã đủ cụ thể hơn nhiều

Và ba chi tiết thêm vào đó biến một câu chung thành một mô tả dùng được.

Có nên nói là mình không diễn tả được không

• Nên
• Và nói thẳng ngay từ đầu
• Người nghe sẽ chuyển sang hỏi từng câu
• Cách đó thường hiệu quả hơn là để bạn tự tìm từ
• Mục thứ ba là điều sẽ xảy ra

Và trả lời từng câu hỏi dễ hơn nhiều so với tự dựng cả một mô tả.

Cảm giác thay đổi mỗi lần thì sao

• Nói rõ là nó không giống nhau mỗi lần
• Chính sự thay đổi đó cũng là một đặc điểm
• Và nó đáng được ghi lại
• Ghi từng lần khác nhau thế nào
• Mục thứ hai là điều nên biết

Và một cảm giác thay đổi theo từng lần là thông tin, không phải là mô tả kém.

Về chuyện nói nó không giống cái gì

• Nói rõ nó không phải là đau
• Không phải là buồn nôn
• Không phải là chóng mặt
• Loại trừ cũng thu hẹp được rất nhiều
• Mục cuối là lý do cách này hữu ích

Và loại bỏ vài khả năng ngay từ đầu giúp người nghe đi đúng hướng nhanh hơn.

Về chuyện nói nó làm bạn phải làm gì

• Phải ngồi xuống, phải dừng lại, phải thay đổi tư thế
• Phải ra chỗ thoáng, phải uống nước
• Phản ứng của bạn nói lên rất nhiều
• Và nó cụ thể hơn mọi tính từ
• Mục thứ ba là lý do nên nói

Và những gì bạn tự động làm để đỡ hơn là một manh mối rất thật.

Về chuyện chỉ vào cơ thể

• Chỉ tay vào vùng bạn thấy nó
• Dùng cả hai tay nếu nó rộng
• Vuốt theo hướng nếu nó di chuyển
• Động tác nói được thứ mà lời không nói được
• Mục cuối là lý do nên làm

Và chỉ tay là cách mô tả nhanh nhất khi không tìm được từ.

Về chuyện kể một tình huống cụ thể

• Kể lại một lần gần nhất nó xảy ra
• Kể từ lúc trước đó tới lúc nó hết
• Kể như kể một câu chuyện
• Cách này dễ hơn nhiều so với mô tả trừu tượng
• Mục thứ hai là phần quan trọng

Và kể từ đầu tới cuối một lần thường lộ ra những chi tiết bạn không nghĩ tới.

Về chuyện dùng từ của riêng bạn

• Cứ dùng từ bạn quen dùng
• Không cần từ chuyên môn
• Người nghe sẽ hỏi lại để hiểu ý bạn
• Từ của bạn thật hơn từ đi mượn
• Mục cuối là điều nên tin

Và một từ dân dã đúng ý bạn có giá trị hơn một thuật ngữ dùng không chắc.

Về chuyện ghi lại ngay lúc đang có

• Ghi ngay trong lúc đang thấy nó
• Lúc đó từ ngữ đến dễ hơn
• Đọc lại sau để chọn cách nói tốt nhất
• Nhớ lại sau vài ngày thì mờ hết
• Mục thứ hai là lý do làm ngay

Và ghi ngay lúc đang có thường ra những câu rất sát.

Về chuyện nhờ người nhà mô tả bên ngoài

• Hỏi họ thấy bạn khác thế nào lúc đó
• Mặt tái, đổ mồ hôi, phải ngồi xuống
• Quan sát từ bên ngoài bổ sung cho mô tả của bạn
• Ghi cả những gì họ kể
• Mục thứ hai là những thứ bạn không tự thấy

Và những dấu hiệu bên ngoài là thứ mà chỉ người quan sát mới cung cấp được. Đừng nản nếu lần đầu chưa nói được: mô tả tốt dần lên qua các lần, và sau vài tháng ghi chép thì bạn nói về nó rõ hơn hẳn lúc đầu.

Ba câu khi cảm giác không đo được

• Nó ảnh hưởng tới việc gì trong ngày của tôi
• Nó bắt đầu từ bao giờ và đổi thế nào
• Điều gì làm nó nặng hơn hay nhẹ đi
• Bài này thêm: nó làm tôi phải làm gì

Câu cuối là điểm riêng, và phản ứng của bạn cụ thể hơn mọi tính từ.

Bình thường không có nghĩa là bạn không sao

• Mô tả vòng quanh: nó giống cái gì, không giống cái gì, làm bạn phải làm gì
• Nói thẳng là mình không diễn tả được, người nghe sẽ hỏi từng câu
• Kể lại một lần gần nhất từ đầu tới cuối như kể một câu chuyện
• Ghi ngay lúc đang thấy nó, vì lúc đó từ ngữ đến dễ hơn
• Mục cuối cho ra những câu rất sát

Hai mục giữa là hai cách thay thế khi tìm từ trực tiếp không được.

Nói với người có chuyên môn khi

• Cảm giác đó nặng dần lên thay vì nhẹ đi
• Nó làm bạn không làm được những việc hằng ngày
• Nó kèm theo sụt cân, sốt, hoặc dấu hiệu khác lạ
• Bạn thấy kiệt sức hoặc nặng nề kéo dài nhiều tuần
• Bạn có ý nghĩ làm hại bản thân — hãy liên hệ ngay, đừng ở một mình

Không gọi được tên nó không phải là lý do để hoãn việc đi khám.

Câu hỏi thường gặp