Tự tin mình mà không đối đầu

Giữ vững điều mình biết và giữ quan hệ tốt là hai việc làm được cùng lúc.

Làm sao vừa giữ vững vừa không đối đầu

• Nói bằng dữ kiện
• Và bằng đề nghị
• Không nói bằng quy kết
• Cách đó giữ được cả lập trường lẫn không khí hợp tác
• Mục thứ ba là điều cần tránh

Và quy kết làm cuộc trao đổi chuyển sang thế phòng thủ ngay lập tức.

Nếu tôi không đồng ý với kết luận

• Hỏi lý do trước
• Rồi nêu lý do của bạn kèm bản ghi
• Nếu vẫn không thống nhất
• Thì đề nghị một mốc để thử và đánh giá lại
• Mục cuối là cách dung hoà tốt nhất

Và một mốc cụ thể biến bất đồng thành một kế hoạch chung.

Có nên nói là mình đã đọc ở đâu đó không

• Nên nói như một câu hỏi
• Chứ không như một kết luận
• Hỏi liệu hướng này có đáng xét không
• Thì dễ được bàn hơn nhiều
• Mục thứ ba là cách đặt câu

Và mang câu hỏi tới thì mở ra cuộc bàn, mang kết luận tới thì thường đóng nó lại.

Nếu tôi thấy mình đang gồng quá

• Mang người nhà đi cùng để đỡ một phần
• Bạn không cần tự mình gánh cả việc kể
• Cả việc ghi và việc thương lượng
• Chia việc thì bạn giữ được sức
• Mục thứ hai là gánh nặng thật

Và làm cả ba việc đó một mình trong lúc đang mệt là rất nhiều.

Về chuyện chuẩn bị ba câu trước khi vào

• Một câu tóm tắt tình hình
• Một câu nêu điều bạn lo nhất
• Một câu nêu điều bạn đề nghị
• Ba câu đó đủ cho phần lớn tình huống
• Mục thứ ba là câu quyết định

Và có sẵn một đề nghị cụ thể là khác biệt lớn nhất.

Về chuyện nói điều bạn lo nhất

• Nói thẳng điều đang làm bạn lo
• Kể cả khi bạn nghĩ nó vô lý
• Nói ra thì nó được trả lời
• Giữ trong lòng thì nó ở lại đó
• Mục thứ ba là lý do nên nói

Và phần lớn nỗi lo được trả lời trong một câu nếu nó được nói ra.

Về chuyện dùng câu hỏi thay vì khẳng định

• Hỏi liệu có thể là hướng này không
• Thay vì nói chắc là hướng này
• Câu hỏi mời người kia cùng nghĩ
• Khẳng định thì mời họ phản biện
• Mục thứ ba là khác biệt chính

Và mời người kia cùng nghĩ thường cho kết quả tốt hơn nhiều.

Về chuyện nhận phần mình không biết

• Nói rõ bạn không có chuyên môn phần nào
• Nhưng bạn biết rõ cơ thể mình
• Hai phần đó bổ sung cho nhau
• Nói rõ ranh giới làm cuộc trao đổi dễ hơn
• Mục thứ ba là cách nhìn đúng

Và mỗi bên biết rõ phần của mình là nền tốt nhất cho một cuộc trao đổi. Lời khuyên từ người quen cũng nên được mang vào như một câu hỏi chứ không như một yêu cầu: thứ hợp với người khác chưa chắc đã hợp với tình huống của bạn.

Về chuyện xin thời gian suy nghĩ

• Bạn có quyền xin thời gian trước khi quyết
• Nhất là với những quyết định lớn
• Xin tài liệu để đọc thêm nếu có
• Và hẹn ngày trả lời
• Mục cuối giữ cho việc không bị treo

Và hẹn ngày trả lời làm cho việc xin thời gian không thành trì hoãn.

Về chuyện giữ giọng suốt buổi

• Nói chậm và rõ
• Không cắt lời
• Nghe hết rồi mới trả lời
• Không khí tốt thì bạn được nghe nhiều hơn
• Mục thứ ba là điều khó nhất khi đang mệt

Và nghe hết trước khi trả lời thường làm phần lớn khác biệt tan đi.

Về chuyện ghi lại điều đã thống nhất

• Trước khi ra về thì nhắc lại điều hai bên đã chốt
• Ghi nó vào sổ
• Xin xác nhận là bạn hiểu đúng
• Đây là cách tránh hiểu nhầm
• Mục thứ ba là bước nên làm

Và một phút xác nhận tránh được rất nhiều hiểu nhầm kéo dài. Nếu nhiều lần vẫn không trao đổi được thì bạn có thể tìm nơi khác, mang toàn bộ hồ sơ theo — đổi nơi không có nghĩa là bắt đầu lại từ đầu.

Ba câu khi cảm giác không đo được

• Nó ảnh hưởng tới việc gì trong ngày của tôi
• Nó bắt đầu từ bao giờ và đổi thế nào
• Điều gì làm nó nặng hơn hay nhẹ đi
• Bài này thêm: điều tôi lo nhất là gì và tôi đề nghị gì

Câu cuối là điểm riêng, và nói được nó ra là đã đi được nửa đường.

Bình thường không có nghĩa là bạn không sao

• Nói bằng dữ kiện và bằng đề nghị, không nói bằng quy kết
• Chuẩn bị ba câu: tóm tắt tình hình, điều bạn lo nhất, điều bạn đề nghị
• Dùng câu hỏi thay vì khẳng định, vì câu hỏi mời người kia cùng nghĩ
• Trước khi ra về thì nhắc lại điều hai bên đã chốt và xin xác nhận
• Mục cuối tránh được nhiều hiểu nhầm kéo dài

Hai mục giữa là hai kỹ thuật giữ được cả lập trường lẫn hợp tác.

Nói với người có chuyên môn khi

• Cảm giác đó nặng dần lên thay vì nhẹ đi
• Nó làm bạn không làm được những việc hằng ngày
• Nó kèm theo sụt cân, sốt, hoặc dấu hiệu khác lạ
• Bạn thấy kiệt sức hoặc nặng nề kéo dài nhiều tuần
• Bạn có ý nghĩ làm hại bản thân — hãy liên hệ ngay, đừng ở một mình

Với năm mục này thì nói thẳng ngay câu đầu tiên, đừng để nó tới cuối buổi.

Câu hỏi thường gặp